Fikircil

Tarix: 21-05-2019 12:31
Baxış sayı: 25

İn­di uşaq­­la­­rı­­nın öz uşaq­­la­­rı var.

İm­­ran­­la Rə­­biy­­yə qız kö­­çü­­rə-kö­­çü­­rə, əs­­gər­­li­­yə oğul yo­­la sa­­la-sa­­la ay­­rı­­lı­­ğa öy­­rəş­­miş­­di­­lər. Həm də öz göz­­lə­­riy­­lə gör­­müş­­dü­­lər və eti­­qad­­la­­rı be­­ləy­­di ki, ay­­rı­­lıq heç vaxt da­­i­­mi ol­­mur. Ona gö­­rə ay­­rı­­lan­­la­­ra yax­­şı da tə­­səl­­li ve­­rir­­di­­lər. Yox, öv­­lad­­la­­rı saf çıx­­mış­­dı, on­lar xoş­­bəxt qə­­lə­­min­­dəy­­di­­lər. Ev­­də­­ki bə­­zi kor­­luq­­la­­rı­­na gö­­rə öz xoş­­bəxt­lik­­lə­­ri­­nə şəkk gətirən­­də, çı­­xar­­dı­­lar adam ara­­sı­­na: gör­­sə­­lər ha­­mı on­­la­­rı bəx­­tə­­vər sa­nır, na­­ə­­lac qa­­lıb öz­­lə­­ri də hə­­min qə­­na­­ə­­tə gə­­lər­­di­­lər.

...İm­­ran tə­­zə xa­­siy­­yət ta­­pıb - adam­­lar­­dan qa­­çır. Elə­ bi­­lir se­­və-se­­və bax­­maq­­la onu do­­la­­yır, hör­­mət-iz­­zət­­lə sa­­lam­­laş­­maq­­la, ona söz atır­­lar.

"Rə­­biy­­yə xoş­­bəxt­dir, bu­­na ix­­ti­­ya­­rı var. Mən də xoş­­bəx­­təm, an­­caq bu­­na ix­­ti­­ya­­rım yox­­dur".

 

Kənd evi ne­­cə olar - on­­la­­rın­­kı da təx­­mi­­nən ha­­mı­­da olan­­dan­­dı.

Üst mər­­tə­­bə­­nin gün­­ba­­tan gö­­zü na­­har-şam, uşaq­­la­­rın ya­­zı-po­­zu­­su, axır­­da da ha­­mı­­lıq­­la yat­­maq üçün­­dü. Te­­le­­vi­­zor da or­­ta­­lıq­­qu­­şu ki­­mi or­­da. Gün­­çı­­xan isə mer-me­­bel­­li, xal­­ça­­lı-ki­­lim­­li, or­­ta­­sı dörd­künc miz­li! Ha­­yıf, me­­be­­lə tax­­ta­­qur­­du dü­­şüb; qu­­laq ve­­rən­­də, elə bi­­lir­­sən içə­­ri­­də xar­­rat iş­­lə­­yir. Bu­­ra qo­­naq ota­­ğı idi, an­­caq on­­lar kim­­li­­yi­­nə bax­­ma­­dan, gə­­lən-gə­­lə­­ni gün­­ba­­ta­­na çə­­kir­­di­­lər. Bum­­buz gün­­çı­­xan­­da əy­­ləş­­din­­sə, gə­­rək özü­­nü rəs­­mi apa­­ra­­san, ay­­rı cür da­­nı­­şıb, ay­­rı cür gü­­lə­­sən. Bax, İm­­ran­­gil bu sa­­rı­­dan məğ­­mun­­du­­lar - tən­­tə­­nə­­ni ba­­car­­mır­­dı­­lar.

Rə­­biy­­yə ata evin­­də ona qo­­şu­­lan xa­­lı­­dan kən­­din bü­­tün yay­­lıq­­lı­­sı­­na - hər bi­­ri­­nə ay­­rı-ay­­rı­­lıq­­da, uzun-uzun na­­ğıl­­lar aç­­mış­­dı. Elə in­­di də açır. Gün­­çı­­xan gö­­zə işıq­­dı xa­­lı! Bu otaq­­da Ni­­ko­­la­­yın on­­luq qı­­zıl­­la­­rın­­dan beş ədəd, bir cüt qı­­zıl qol­­baq, bir cüt as­­ma sır­­ğa da sax­­la­­nır. Qa­­ra gün üçün. Ölüm haq­­dı, an­­caq ya­­man xərc is­­tə­­yir... Bir də sə­­nəd­­lər­­di. Yə­­ni uşaq­­la­­rın met­­ri­­ka­­la­­rı, öz­­lə­­ri­­nin kə­­bin ka­­ğı­­zı, ço­­x­u­­şaq­­lı ana me­­dal­­la­­rı, bir də İm­­ra­­nın gənc­lik­­də şək­­li çı­­xan ra­­yon qə­­ze­­ti.

Uşaq­­la­­rın bu ota­­ğa qə­­dəm bas­­ma­­la­­rı qa­­da­­ğan­­dı. Tə­­sa­­dü­­fən ana­­la­­rıy­­la ora gi­­rən atüs­­tü di­­var­­la­­ra göz gəz­­di­­rir, şkaf­­la­­rı dar­­tış­­dı­­rıb yox­­la­­maq is­­tə­­yir. La­­kin şkaf­­lar bağ­­lı, açar­­lar ata­­la­­rın­­da. Bə­­dən­­nü­­ma güz­­gü­­də öz əks­lə­­riy­­lə aza­­cıq za­­ra­­fat­­la­­şıb, axır­­da yenə uzun müd­­də­­tə ay­­rı­­lır­­dı­­lar - uşaq­­lar be­­lə-be­­lə ay­­rı­­lı­­ğı da­­dır­­dı­­lar.

Şa­­ma otu­­ran­­da, Rə­­biy­­yə qa­­za­­nın böy­­rü­­nə ada­­mın sa­­yı qə­­dər gül­­lü qab­­lar dü­­zə­­cək (on­­suz qab­­la­­rı­­nın ha­­mı­­sı gül­­lü­­dür). Uşaq­­la­­rın onu göz­­lə­­mə­­yi öz­­gə ləz­­zət­­di! Baş­­qa yer­­lə­­rə beş-üç gün­­lü­­yə qo­­naq ge­­dən­­də də, bu göz­­lə­­mə­­lər üçün bur­­nu­­nun ucu göy­­nə­­yər. Həm də yad yer­­də, de­­yir, ki­­min­­sə qa­­ba xö­­rək çə­­kib sə­­nin qa­­ba­­ğı­­na qoy­­ma­­ğın­­dan xə­­ca­­lət­­li iş yox­­du dün­­ya­­da.

Rə­­biy­­yə ilk əv­­vəl İm­­ra­­nın pa­­yı­­nı çə­­kə­­cək (ar­­va­­dın ev­­də əri baş bil­­mə­­si­­ni İm­­ran öz zəh­­mə­­ti­­nin bəh­­rə­­si sa­­yır). Qa­­lan xö­­rə­­yi də yed­­di uşa­­ğa bö­­lüş­­dü­­rür. Qa­­za­­nın di­­bin­­də, ya uşaq­­la­­rın qa­­ba­­ğın­­dan qa­­lan­­sa özü­­nün­­dü. On­­suz uşaq­­la­­rın­­kı nə­­di - quş yeməyi, sər­­çə pa­­yı. Qa­­rın­­la­­rı ba­­la­­ca ol­­du­­ğun­­dan, az da ye­­mə­­li­­dir­­lər. İm­­ran be­­lə de­­yib, on­­lar da ina­­nıb. İl­­lər bo­­yu da elə­­cə bir də­­ri­­də qa­­lır­­lar. Ki­­şi tez-tez üst-baş­­dan öt­­rü onun­­la hö­­cət­­lə­­şən ar­­va­­dı­­nı dər­hal ye­­rin­­də otuz­­du­­rur.

- İn­­di­­dən xam öy­­rə­­dirsən, qo­­ca­­lan­­da ba­­şı­­mı­­za çı­­xa­­caq­­lar. De­­yə­­cək­­lər siz kim­­si­­niz!

- Qo­­ca­­lı­­ğa çox var!

Rə­­biy­­yə axır yum­­şa­­lır­­dı. Gə­­lə­­cək-ge­­də­­cək haq­­qın­­da kə­­lam­­la­­rı başqa har­­dan eşit­­sin - ki­­şi­­si onun üçün can­­lı fi­­lo­­sof­­du. Bir də ki, heç bir ata qa­­nı qa­­nın­­dan, canı canın­dan ola­­na pis­­lik is­­tə­­məz. Am­­ma İm­­ran ev­­də ol­­ma­­yan­­da, tər­­bi­­yə­­ni po­­za­­caq­­sa da, dad­­lı-lə­­ziz ye­­mək­­lə­­ri bi­­rin­­ci uşaq­­la­­rın ağ­­zı­­na tə­­pə­­cək. Nə ola-ola!

Ata­­la­­rı­­na məx­­su­­si süf­­rə açı­­ldımı, uşaq­­lar göz­­lə­­ri­­ni zil­­lə­­mə­­li­­di­­lər ki­­ta­­ba. Ye­­yən vax­­tı kim ağ­­zı­­na bax­­sa, ki­­şi ko­­ra­­ma­­la dö­­nər­­di. "Be­­lə oxu­­ma­­ğa bir qoz!" Oğ­­lan­­la­­ra - "ço­­ban", qız­­la­­ra­­sa - "qab­­yu­­yan ola­­caq­­sı­­nız!" - de­­yər­­di.

Rə­­biy­­yə­­nin to­­yuq-cü­­cə­­si hə­­yət­­dən il bo­­yu əs­­kil­­məz. La­­zım gə­­lən­­də, oğ­­lan­­lar­­dan, ya qız­­lar­­dan cu­­muz­­du­­rur bir can­­ta­­ra­­ğı­­nın üs­­tü­­nə. Uşaq­­lar da qov­­ha­­qov, tut­­ha­­tut - bi­­ri qa­­ba­­ğı­­nı kə­­sir, bi­­ri qə­­fil­­dən bö­­yür­­dən çı­­xıb əl atır. İm­­ran da boy­nunu üzən­də, top­­la­­şır­­lar ba­­şı­­na.

- Pə­­tə­­nə­­si mə­­nim! - be­­çə­­ni tu­­tan de­­yir.

- Bu­­du mə­­nim! - qa­­ba­­ğı­­nı kə­­sən de­­yir.

İm­­ra­­nın de­­di­­yi­­sə ta­­mam ay­­rı şey­­lər­­di.

- Səni kor ola­­san, bı­­ça­­ğı tap­­da­­dın!

Ya­­xud:

- Ay hey­­kəl, ved­­rə­­ni ya­­rım yox, dol­­du­­rub gə­­ti­­rər­­lər!

On­­suz ar­­xa­­yın­­dı ki, ye­­mə­­li yer­­lər yüz fa­­iz onun­­dur; uşaq­­la­­rın­­kı be­­ka­­ra Aya hür­­mək­­dir.

Rə­­biy­­yə ba­­la­­la­­rı­­na çək­­di­­yi xö­­rə­­yi bil­­məz ne­­cə tə­­rif­­lə­­sin. Bi­­ri­­nə de­­yə­­cək:

- Qol­­la­­rın na­­zik­­di - qa­­nad ye, qa­­nad­­lan!

Di­­gə­­ri­­nə:

- Sə­­nin boy­­nun na­­zik­­di, gə­­rək bo­­yun ye­­yə­­sən, - de­­yir.

Di gəl, İm­­ra­­nın bu­­du yo­­ğun ol­­sa da, bud hə­­mi­­şə ona dü­­şür­­dü. Uşaq­­lar bu tərs-məz­­həb iş­­dən heç cür baş aç­­mır­­dı­­lar.

Rə­­biy­­yə­­yə da­­im qa­­bır­­ğa dü­­şür - bax, bu­­nu ada­­mın ağ­­lı kə­­sir: yə­­qin onun qa­­bır­­ğa­­la­­rı çöp ki­­mi­­dir.

- Şən­­di­­ri ney­­ni­­rəm? - bir də gö­­rür­­dün, Sə­­fər kü­­süb çıx­­dı eşi­­yə.

- Kü­­sə­­nə heç nə düş­­mür! - bu, İm­­ran­­dı.

Küs­­mə­­yən­­lər baş­­la­­yır­­dı­­lar ağız­­la­­rı­­nı mar­­çıl­­da­­da-mar­­çıl­­da­­da, gu­­ya iş­­tah­­la ye­­mə­­yə ki, ata­­la­­rı­­nın hör­­mə­­ti­­ni qa­­zan­­sın­­lar.

Bə­­zən heç nə çat­­mır, Rə­biy­yə quru çö­rək­lə ke­çi­nir. Bu heç kə­­sin ve­­ci­­nə ol­­mur­; heç onun özü­­nün də. On­da nə­­zi­­rək qız mə­­zəm­­mət­­lə ana­­sı­­na ba­­xar. Ana gü­­lüb ay­­dı­­rır: "Mən pa­­yı­­mı çox­­dan aşır­­mı­­şam". Axı, ha­­çan? Yox­sa bu ar­­vad göz­­bağ­­lı­­ca­ gös­tə­rir?

İn­­di o uşaq­­la­­rın öz uşaq­­la­­rı var. Tez-tez də evə mək­­tub ya­­zır­­­lar. İm­­ran­­la Rə­­biy­­yə­­nin da­­rıx­­ma­­ğa ma­­cal­­la­­rı yox. Bi­­ri­­nin mək­­tu­­bu­­nu oxu­­yub, onun ai­­lə­­sin­­də­­ki ye­­ni­­lik­­lər­­dən iki-üç gün da­­nı­­şır­­dı­­lar ki, bay, bir də gör­­dün o bi­­rin­­dən gəl­­di. İn­­di on­­la­­rın ən əziz qo­­naq­­la­­rı mək­­tub­­lar­­dı. İm­­ran on­­la­­rı iki-üç həf­­tə üs­­tün­­də gəz­­di­­rir, axır­­da apa­­rıb qo­­yur bə­­zək­­li gö­­zə.

Hər­­dən uşaq­­lar vu­­rub öz­­lə­­ri gə­­lir. İm­­ra­­nın gör­­dü­­yü bi­­rin­­ci nə olur: öv­­lad­­la­­rı­­nın ba­­la­­la­­rı ata-ana­­la­­rın­­dan yax­­şı ge­­yi­­nib­­lər, özü də, ay ma­­şal­­lah, top ki­­mi­­di­­lər.

Kim­­dən­­sə gec ka­­ğız gə­­lən­­də, İm­­ran xof­­la­­nır. On­­da ki­­şi­­nin yat­­ma­­ğı min cür yu­­xu gör­­mək olur.

"Yə­­qin qan­­sız­­lı­­ğı­­mı du­­yub­­lar - vax­­ti­­lə ye­­mək­­lə­­rin xa­­sı­­nı özüm tıx­­dı­­ğı­­mı, on­­la­­rı il­­lər bo­­yu bir də­­ri­­də-qa­­bıq­­da sax­­la­­ma­­ğı­­mı. Yə­­qin mən­­dən zənd-zəh­­lə­­lə­­ri ge­­dir. Bəl­­kə əda­­lət­­siz­­li­­yi­­mi gör­­mə­­yi­­mə ba­­ğış­­la­­ya­­lar mə­­ni. Axı, mən öl­­mə­­miş­­dən - özüm bu­­nu gör­­düm..."

Mək­­tub al­­dı­­mı, elə bil bu­­lud­­lu ha­­va­­da qə­­fil­­dən gün çı­­xır - İm­­ra­­nın ke­­fi du­­ru­­lur­­du.

"Yox, mə­­nim uşaq­­la­­rım mərd­di­­lər. Ana­­la­­rı­­nı ne­­cə, mə­­ni də elə is­­tə­­yir­­lər. Ke­­çən il ona co­­rab al­­mış­­dı­­lar, mə­­nə köy­­nək. Ona da ayaq­­qa­­bı, mə­­nə də. Ay­­rı­­lan­­da, iki­­mi­­zi də bərk-bərk qu­­caq­­la­­dı­­lar..."

Tək qa­­lan­­dasa, onu ye­­nə qa­­ra ba­­sır. Ya­­ra ki­­mi zoq­­qul­­da­­yan bir fi­­kir­­dən hey ölüb-di­­ri­­lir. "Rə­­biy­­yə xoş­­bəxt­dir, bu­­na ix­­ti­­ya­­rı var. Mən də xoş­­bəx­­təm, an­­caq bu­­na ix­­ti­­ya­­rım yox­­dur..."

 

1985, ap­­rel - iyun

 

Digər xəbərlər

Külək ağzında yarpaq

Köhnəlmiş mədəniyyətlər səmtində düşüncələrim

Prokurorluqdan Rafiq Tağı ilə bağlı açıqlama

“...həyatımda böyük bir boşluq yaranıb” Baba Vəziroğlu

Toğrulnərimanbəyov rəssamlar

Şərhlər