Nigaranlıq

Tarix: 21-05-2019 12:36
Baxış sayı: 378

Dəs­­tə­­si­­ni atıb ge­­də­­nə nə ad qo­yar­lar? Ca­­nı­­nı gö­­tü­­rüb qa­­çar­­san, ca­­va­­bın unu­­dul­­maq olar.

* * *

Ge­­cə­­lə­­ri səh­­vən yat­­ma­­ğa ayı­­rıb­­lar... Tə­­ci­­li yar­­dım ma­­şı­­nın­­da, elə bil qa­­yıq­­da, otu­­rub Mosk­va kü­­çə­­lə­­rin­­də üz­­mə­­yin hüs­­nü yox­­du. Göm­­göy ma­­yak sağ-sol bi­­na­­la­­rı ikin­­ci mər­­tə­­bə hün­­dür­­lü­­yün­­də rəng­lə­­yə-rəng­lə­­yə ötür. Adam­­lar bi­­zə qa­­pı­­la­­rı­­nı göz­­lük­­lər­­dən ma­­rıt­­da­­ma­­dan açır­­lar. Bu, eti­­ba­­ra bən­­zə­­di­­yin­­dən, xoş­­dur.

Kü­­çə­­lə­r­də bu­­run­­la­­rı­­nı sə­­ki­­lə­­rə di­­rə­­yib mür­­gü­­lə­­yən ma­­şın­­lar­­la rast­la­­şar­­san - baş­­la­­rın­­da­­kı ya­­şıl "tak­­si" ya­­zı­­sıy­­la. Sü­­rü­­cü on­­da ya göz­­lə­­ri­­nin acı­­sı­­nı alır, ya da di­­şi­­nə bir şey vu­­rur. Ola da bil­­sin, göz­­lə­­yir,  az ma­­ca­­la bu ya­­xın­­dan ki­­mi­­sə ya qa­­tar aya­­ğı­­na ata­­caq, ya təy­­ya­­rə ağ­­zı­­na.

Mosk­va ge­­cə­­lə­­ri­­nə spekt­rin yed­­di rən­­gi xas­­dır; hə­­lə bəl­­kə on­­dan da çox. Ke­­çid­­lər­­də­­ki qır­­mı­­zı, sa­­rı, ya­­şıl işıq­­lar da ma­­şın­­lı-ma­­şın­­sız yol­­la­­rı bağ­­la­­yıb-açır.

* * *

Ul­­duz­­lu qa­­ran­­lıq­­lar­­da çöl­­lə kən­­di­­mi­­zə enən­­də, ev­­lər elə bi­­lər­­dim süd işıq­­lı va­­qon­­du­­lar. Kənd özü uzun bir qa­­tar­­dı elə bil. Mən üzü­­nü gör­­mə­­di­­yim is­­tə­­ni­­lən kən­­dis­­tan ye­­rin­­də tək­­cə qur­­ba­­ğa qu­­rul­­tu­­suy­­la gö­­zü­­bağ­­lı bi­­lə­­rəm han­­sı çay har­­dan ha­­ra bu­­ru­­lur, har­­da də­­rin, har­­da da­­yaz­­dır.

Am­­ma ya­­man kö­­mək­­siz­­dir bi­­zim tə­­rəf­lər. Ağ-qa­­ra te­­le­­vi­­zor ye­ganə dün­­ya eks­kur­­si­­ya­­sı va­si­tə­si­­dir. Bö­­yük te­­atr­dı, Ki­­çik te­­atr­dı te­­le­­vi­­zor. Qa­­qa­­şım ax­­şam ve­­ri­­liş­­lə­­ri­­nin əv­­və­­lin­­dən ta axı­­rı­­na­­can bur­­nu­­nu ek­­ra­­na di­­rə­­yər. Zəh­­mət­­keş­­lə­­rin vax­­tın­­da və ra­­hat yat­­ma­­sı üçün res­pub­lika te­le­vi­zi­yası dib­­dən ke­­çi­­ri­­lən­­də - yal­­nız on­­da kəl­­lə­­ni ye­­rə ata­caq. Dün­­ya­­nın ləz­­zə­­ti te­­le­­vi­­zor­­la ge­­dər.

* * *

Mosk­va­­da ya­­şa­­ma­­yan ya­­şa­­ma­­sın - hər şey qu­­la­­ğı­­nın di­­bin­­də, hər şey su asa­­nı. Öz ke­­fi­nin bə­yi­sən. Ya­­xın qast­ro­­no­­ma də­y, çi­­yin­­lə­­rin sal­­xa-sal­­xa ge­­ri dö­n. Biz­­də­­sə ev­­dən çıx­­ma­­mış gə­­rək fa­­la bax­­dı­­ra­­san - ya­­rəb, tə­­rə­­zi­­si özün­­dən də cü­­vəl­­la­­ğı ma­­ğa­­zin­­çi ye­­rin­­də­­mi? Di­­var­­la­­rı "der­­ma­­tit"­li dü­­kan açıq­­dı­­mı? Hər­­çənd on­­suz rəf­­lə­­rin­­də çarx­va­­ri ba­­lıq kon­­serv­lə­­rin­­dən sa­­va­­yı düz-əməl­­li bir şey gör­­mə­­yə­­cək­­sən.

Mosk­va­­da bar­­lı-bəh­­rə­­li bağ­­la­­ra bən­­zər mey­­və dü­­kan­­la­­rı!  Biz­­lər­­də­­sə, tə­­sa­­düf­­dən-tə­­sa­­dü­­fə kən­də oğur­­luq al­­ma gə­­ti­­ri­­lən­­də, yal­nız on­da uşaq­­la­­rın bay­­ra­­mı olur. Bi­­zim yer­­də uşaq bay­­ram­­la­­rı şəb­­bə­­dən­­xe­­yir­­di. Dır­­naq boy­­da se­­vinc də göy­­dən­­düş­­mə­­di.

Bil­­dir "vı­­sot­­ka"mı­­zın yed­­din­­ci mər­­tə­­bə­­sin­­də hə­­pən­­din bi­­ri mət­­bəx­­də çay­­ni­­ki atası qa­­zın üs­­tü­­nə, əlin­­də qə­­zet - du­­rub ya­­nın­­da. Qə­­zet qaz­­dan alı­­şa­­sı. Bu­­nu gö­­rən ar­­vad ça­­la­­ğan ki­­mi te­­le­­fo­­na şı­­ğı­­ya­­sı (Mosk­va­­da ar­­vad ki­­şi­­dən zi­­rək olur). Də­­li­­di özü sön­­dü­­rə? Bu­­na da­­ir qo­­şun-qo­­şun "lo­dır" var; ma­­aş­­ı da ha­­va­­yı alır­lar. Alə­­mi yı­­ğıb bu­­ra. Uzun sö­­zün qı­­sa­­sı, mil­­lət hə­­yət­­də qa­­rış­­qa ki­­mi qay­­na­­şır­­dı. Hə­­qi­­qə­­tən, ço­­xu da ştat­­lı iş­­çi. Yan­ğın­sön­dü­rən əlin­dən iy­nə at­san yerə düş­məz­di. Gi­­rib ev­­də nə gör­­sə­­lər yax­­şı­­dı: qə­­ze­­tin bir və­­rə­­qi ya­­rı­­ya­­can ya­­nıb, o bi­­ri­­ni də sa­­rım­­tıl-bo­­zum­­tul ba­­la­­ca bir alov alt­dan-alt­dan si­­ço­­vul ki­­mi gə­­mi­­rir. Onu elə bir­­cə tə­­pik­­lə sön­­dü­­rüb­­lər. Qəh­rə­ma­nı­mız "is­te­riç­ka"yasa gö­­zün üs­­tə qa­­şın var de­­yən də ol­­ma­­yıb. Ağız­­la­­rı nə­­dir?!

Bi­­zim­­ki­­lər­­sə al­­la­hü­mi­­di­­nə­­di­­lər. Hər­­çənd ra­­yon ic­­ra­­iy­­yə ko­­mi­­tə­­sin­­də ya­­şa­­yış­­la­­rı­­nı so­­ruş­­san, "dəf ki­­mi­­di", de­­yər­­lər. Ka­­ğız­­la­­rı tö­­kər­­lər qa­­ba­­ğı­­na: bu­­yur, bax. O sehr­li ka­­ğız­­la­­rı ki, qı­­zıl-qır­­mı­­zı dü­­zü əy­­ri, əy­­ri­­ni düz gös­­tə­­rir. Sxem­­lər­­də il­­lə­­rin işi­­ni gös­­tə­­rən xət­­lər quş xa­­siy­­yət­­li­­di - da­­im gö­­yə mil­­lə­­nir­­lər. Bəs on­­da mək­­tə­­bi­­miz ni­­yə alt kər­­pic­­lə­­ri­­nə­­cən ya­­nıb fövt ol­­du?! Al­­lah gös­­tər­­mə­­sin, şi­­fer­­lə­r alov­dan necə şaq­­qıl­­da­­şır­­dısa, ada­­mın qa­­nı da­­mar­­la­­rın­­da do­­nur­­du. Elə bil içə­­ri­­də ta­­pan­­ça­­la­­şır­­dı­­lar. Di­­rek­­to­­ru­­muz rəh­­mət­­lik Mah­­mud mü­­əl­­lim hə­­yət­­də o yan-bu ya­­na qa­­çır, ca­­nı­­nı qoy­­ma­­ğa yer tap­­mır­­dı. Yol­­da da yan­­ğın­­sön­­dü­­rən­­lər əvə­­zi­­nə əsa­sən ta­­ma­­şa­­ya qa­­çı­­şan­­lar­­dı. Mək­­təb ağ­­zın­­da­­kı tax­­ta çər­­çi­­və­­yə bər­­ki­­dil­­miş üç qır­­mı­­zı ba­­lon in­­di­­yə­­cən göz­­lə­­rim­­dən çə­­kil­­mir. Hə­­min ba­­lon­­la­­rın rəs­­mi dil­­də yax­­şı da adı var: yan­­ğın­­dan mü­­ha­­fi­­zə sis­temi. An­­caq bir Al­lah bən­dəsi on­­la­­ra bar­­ma­­ğı­­nın ucuy­­lasa da to­­xun­­ma­­dı. Gö­­zə kül üfür­­mək­­di ba­­lon, bir növ, lo­­tu­­luq­­du - onun nə­­yi­­nə to­­xu­­na­­san! Aç­­maq is­­tə­­sən, ya ağız­­la­­rı açıl­­ma­­ya­­caq, ya da tə­­miz­­cə­­nə boş­­du­­lar. Yan­­ğın­­sön­­dü­­rən­­lər axır ska­­fand­ra bən­­zər li­­bas­­lar­­da, yan ba­­sa-ba­­sa gə­­lib su­­yu yax­­şı püs­­kür­­tmə­­yə mü­­na­­sib yer ax­­ta­­ra­­na­­can, mək­­tə­­bi­­mi­­zin "qal­­dı iki buy­­nu­­zu".

Mək­tə­bi­mi­zin qap­qara ske­leti ət­ra­fın­da giz­lən­paç oy­­na­­yır­mış­lar kimi iki fo­toq­raf qa­çı­şır­dı.

Biz­­də gü­­ma­­nın ol­­ma­­sın ki, sə­­ni yan­­ma­­ğa qoy­­maz­­lar, şəb­bə­dən­xe­yir ölüm­dən qur­ta­rar­lar. Kim hə­­lə­­lik ya­­şa­­yır­­sa, de­­mək, bəx­­ti iti­dir. Hər şey alın ya­­zı­­sı­­nın ix­­ti­­ya­­rı­­na bu­­ra­­xı­­lıb.

Əcəb ha­­mı öm­­rü­­nün ya­­rı­­sı­­nı kənd­də, qa­lan ya­­rı­­sı­­nı­­sa Mosk­va­­da ke­­çi­­rə. Heç nə­­yə gö­­rə yox, bir­­cə əda­­lət na­­mi­­nə kənd­çi­­lə­­ri­­mi­­zi el­­lik­­cə kö­­çü­­rə­­lər mosk­va­­lı­­la­­rın mən­­zil­­lə­­ri­­nə, mosk­va­­lı­­la­­rı da - kənd­çi­­lə­­ri­­mi­­zin yos­­ma­­la­­rı­­na. On­­da şə­­hərə gə­lib, dü­­kan­­la­­rın­­da gör­­mə­­miş ki­­mi ətə-kol­­ba­­sa­­ya şı­ğı­yan­­la­­ra heç kəs gül­­məz. İlk də­­fə gör­­dü­­yün­­dən, ba­­na­­nı qa­­bıq­­lı-qa­­bıq­­lı di­­şi­­nə çə­­kən ağ­­saq­­qa­­la "qo­­yun" de­­məz­­lər. On­­da QUM-da bir­­cə abır­­lı köy­­nək üçün iki-üç yer­­də növ­­bə tu­­tan mü­­əl­­li­­mə "al­­ver­­çi" aya­­ma­­sı ya­­pış­­dır­­maz­­lar. Qoy bu­­ra­­nın qon­­dar­­ma aris­­tok­­rat­­la­­rı ge­­dib iç­­mə­­li su­­yu pul­­la al­­sın bi­­zim kənd­də! Töv­­lə­­də dana-bu­­zo­­vun gö­­zü qa­­ba­­ğın­­da ya­­rım­­ca ved­­rə suy­­la çim­­sin­­lər! Qoy gör­­sün­­lər ki, heç kəs heç kəs­­dən ar­tıq de­­yil. Coğ­­ra­­fi fərq bəx­­tə­­bəxt şey­­di. Qoy bi­­zim­­ki­­lər qəl­­bən inan­­sın ki, aşa­­ğı­­dan yu­­xa­­rı­­ya ba­­xı­­la­­sı in­­san yox­­du dün­­ya­­da.

 

Ötən həf­­tə il­lü­mi­na­si­yalı Mosk­vada, kən­di­miz­dəsə göz-gö­­zü gör­­mə­­yən ge­­cə­­lə­­rin bi­­rin­­də, boy­­lu bir qa­­dı­­nı do­­ğum evi­­nə apa­­rır­­dıq. San­­cı­­la­­rı mü­­vəq­­qə­­ti kəs­­di­­yin­­dən, əriy­­lə ar­­xa­­da pı­­çıl­­da­­şır­­dı­­lar. Yan­­la­­rın­­dan öt­­dü­­yü­­müz bi­­na­­la­­rın ora-bu­­ra­­sın­­dan, san­­ki de­­ko­­ra­­si­­ya üçün, işıq­­lı pən­­cə­­rə­­lər asıl­­mış­­dı. On­­lar şə­­hə­­rin ge­­cə fə­­nər­­lə­­ri­­nə də bən­­zə­­yir­­di­­lər. Biz­lər­də bu vaxt yu­­xu­­nun ən şi­­rin ça­­ğı­­dır; ha­­mı fıs vu­­rub ya­­tır. Do­­ğan-zad var­sa da, pi­­şik ki­­mi öz-özü­­nə do­­ğa­caq. Or­­da işıq­­lı pən­­cə­­rə­­dən adam hür­­kər. Bu sa­­at bi­­zim kənd­də dər­­də ça­­rə nə bir şa­­ir, nə bir tə­bib var, ba­­rı nə də ya­­lan­­çı alim. İt ilin­­də bir­­cə elm­lər na­­mi­­zə­­di or­taya çıx­­mış­­dı (yə­­qin be­­lə­­si­­nə "alim" de­­yir­­lər), o da ba­kılı qızı alıb, löv­bə­rini Ba­­kı­­ya sal­­dı. Ba­­ğa qı­­nın­­dan çıx­­dı, qı­­nı­­nı bə­­yən­­mə­­di.

Şə­­hə­­rin ta­­nın­­maz-bi­­lin­­məz bir gu­­şə­­sin­­də gör­­düm uzaq­­­­da par­­ça-par­­ça işıq­­lar yan-ya­­na dü­­zü­­lüb gə­­lir. Fi­­kir­­ləş­­dim ki, elekt­rik qa­­ta­­rı­­dır. Bə nə, düz sa­­at "beş"di. Sü­­rü­­cü­­müz son otuz il­­də heç bur­­nu­­nun da qa­­na­­ma­­ma­­sın­­dan na­­ğıl aç­­mış­­dı. Bil­məz­sən, ona qrip də kar et­mir. Gu­­ya bu, sübh çağ­­la­­rı bə­­də­­ni­­ni şap­­pıl­­da­­da-şap­­pıl­­da­­da so­­yuq su ilə yu­­ma­­sın­­dan­­dı. Dov­­şan­­do­­daq­lı­ğısa öz gü­­na­­hı de­­yil, gor­­ba­­gor ata-ana­­sı­­nın - bu iki gül­­mə­­şə­­kə­­rin gü­­na­­hıy­­dı ki, ca­van­lıq­da gil­­lət­­mə­­yi se­­vib­­lər. ...Ke­­çid bağ­­lı idi. Bir da­­yan, de­­yən, gə­­lən qa­­tar de­­yil, axı! Söz yox, ox­şa­ma­ğına ox­­şa­­yır, an­­caq qa­­tar de­­yil! Val­­lah, bu gə­­lən bi­­zim kənd­dir - bax-x, in­­di­­cə bur­­nu­­mu­­zun ucun­­dan ötə­­cək. Traqq-traq-taq, traqq-traq-taq!.. Gör nə ən­­ti­­qə iş ol­­du! Əy­­nim­­dən-qar­­nım­­dan kə­­sib bi­­let gö­­tür­­mə­­dən, mə­­zu­­niy­­yə­­tə çıx­­ma­­dan kən­­di­­mi­­zi ha­­va­­yı­­ca­­na gör­­düm. Bax, kən­­di­­miz rels­lər üs­­tün­­də şü­­tü­­yür. Elə bil göy­­dən il­­dı­­rım dü­­şüb qa­­ba­­ğım­­da ça­­ba­­la­­yır­­dı. Ay bu­­du ha, ul­­duz­­lu qa­­ran­­lıq­­lar­­da çöl­­lə kən­­də enər­­kən gör­­dü­­yüm içi süd işıq­­lı ev­­lər-va­­qon­­lar! Bəs o qı­­zıl bay­­raq ki­­mi ötən qır­­mı­­zı nə­­di?! İla­­hi, mək­­tə­­bi­­miz ye­­nə ya­­nır! Mək­­tə­­bi­­miz ya­­nı-ır! Heç kə­­sin də xə­­bə­­ri yox! Üs­­tə­­lik, kənd­dən qal­­xan yan­­ğı­­lı bir səs qu­­la­­ğı­­mı də­­lir­­di. "Qoy öz xa­­ra­­bam­­da öl­­sün! Daha mə­­nim xəs­­tə­­xa­­na de­­yi­­lən ye­­ri gör­­mə­­yə gö­­züm yox­­du. Ke­­çən də­­fə sə­­nin tə­­rif­­li "ra­­yon"un­­da di­­ri-di­­ri öl­­dür­­mə­­di­­lər ba­­la­­mı? Adi boğ­­ma­­ca­­nı­­sa ta­­nı­­ma­­dı­­lar. Boğ­­ma­­ca­­nı bul­­ma­­ca­­ya dön­­dər­­miş­­di­­lər. Həm də ke­­çi can ha­­yın­­da, or­da qəs­­sab piy ax­­ta­­rır".

Kən­­di­­miz Mosk­va­­nın tən or­­ta­­sın­­da­­ca gö­­rü­­nüb qeyb ol­­du. ...Ar­­xa­­da ər­­lə ar­­vad pı­­çıl­­da­­şıb yo­rul­muş­du­lar. Hət­­ta ər ara­­da ləz­­zət­­lə əs­­nə­­yir­­di də. Ar­­xa­­yın­­ca do­­ğum evi­­nə tox­­da­­ma­­la­­rı­­nı göz­­lə­­yir­­di­­lər. Bu vur­­ha­­vur­­da on­­la­­rın əziy­­yə­­ti nə ol­­du - te­­le­­fon nöm­­rə­­si­­ni yığ­­maq. Ça­­ğa­­nı təh­­vil alan­­da da bəl­­kə ağız­­la­­rı­­nı ağ­­rı­­dıb ma­­ma­­ça­­nın al­­nı­­na ölü bir "sa­­ğol" ya­­pış­­dı­­ra­­lar. Di vəs­­sa­­lam.

...Am­­ma kən­­di­­miz mə­­nə vız at­­ma­­dı da. Gör­­mə­­məz­­lik elə­­di. Bi­­li­­rəm, kü­­süb. Unut­­maq is­­tə­­yir­­sə, ix­­ti­­ya­­rı var. At­­ma­­ğın haq­­qı unu­­dul­­maq­­dır.

 

1984 - 2000

Digər xəbərlər

Rafiq Tağı ilə bağlı Avropa Məhkəməsinə şikayət hazırlanır

Əjdər Ol "Rafiq Tağı ki Rafiq Tağı"

Rafiq Tağının "Yanaşı ulduzlar"ı

Ekspert Bakını Rafiq Tağıya görə İrana nota verməyə çağırır

Mirmehdi Ağaoğlu: "Rafiq Tağı və Sabirin heyrətamiz oxşarlığı"

Şərhlər