Molla

Tarix: 20-05-2019 16:13
Baxış sayı: 60

Bu dün­­ya fa­­ni­­dir - ha­­mı­­ya çox­­dan gün ki­­mi ay­­dın olan şe­­yi aka­­de­­mik Mə­­lik Na­­ma­­zov an­­caq ölüm aya­­ğın­­da an­­la­­dı. İn­­di­­yə­­cən onun aka­­de­­mik ağ­­lı boş bir fa­­ni­­li­­yin dər­­ki­­nə­­sə çat­­ma­­mış­­dı. Belə çı­xır, fa­­ni­­lik elm­dən-zad­­dan də­­rin və mü­­rək­­kəb imiş. Mol­­la Mər­­dan bir­başa gə­­lib onun fa­­ni­­lik duy­­ğu­­la­­rı üs­­tü­­nə çıx­­dı. Mol­­la­­nın fik­­rin­­cə, ar­­tıq Na­­ma­­zo­­va "keç­­miş aka­­de­­mik" de­­mək da­­ha düz­­gün olar­­dı. Ölüm aya­­ğın­­da, is­­tər kos­­mo­­navt ol - gö­­yə uç­­maq­­lıq bit­­di, kə­­fən­­dən ska­­fand­r gey­­mə­­yin məs­­lə­­hət­­di. "Tez ol, tez!" - hə, onu elə də tə­­ləs­­di­­rir­­di­­lər, elə bil hə­­kim­­di, bu sa­­at ge­­dib ki­­mi­­sə ölü­­mün ağ­­zın­­dan qur­­ta­­ra­­caq. Az qal­­mış­­dı da şal­­va­­rı dal-qa­­baq ge­­yə. Di yax­şı, bu da "tez". Ha­­nı ölü? Oğ­lan, bu ki hə­­lə di­ri­dir. Ac­qa­rına azı min kərə de­­yib: ça­­ğı­­ran­­da onu ölü üs­­tü­­nə ça­­ğı­r­­sın­lar, di­­ri üs­­tü­­nə yox. An­­caq de­­yir­­sən bu­­nu sa­­ğol­­muş­­la­­ra yox, da­­şa-di­­va­­ra de­­yir­­sən. Özün­­dən ası­­lı de­­yil, o, tez­­lik­­lə ölə­­si di­­ri üs­­tün­­də ça­­şır, bil­­mir ney­­lə­­sin, ki­­mə nə de­­sin. Əl­­lə­­ri-bur­­nu da özü­­nə ar­­tıq­­lıq elə­­yir. Bə­­zi­­lə­­ri bu xü­­su­­siy­­yə­­ti onun aya­­ğı­­na nöq­­san ki­­mi ya­­zır. De­­mək, mol­­la­­lı­­ğı ba­­car­­mır.

Hə, "keç­­miş aka­­de­­mik" gec­­dən-gec, tə­­zə­­lik­­cə an­­la­­dı­­ğı "fa­­ni­­lik"lə də göz­­lə­­ri­­ni yum­­du. De­­yə­­sən, "fa­­ni­­lik" bu  gic­­gi­­cə­­nin hə­­ya­­tı­­nı bir ba­­la­­ca mə­­na­­lan­­dır­­dı da. Heç­­dən­­sə ye­­nə gec yax­­şı­­dır. Ümu­­miy­­yət­­lə, yo­­xa lə­nət. Aka­­de­­mik öm­­rü bo­­yu adam ye­­ri­­nə qoy­­ma­­dı­­ğı mol­­la­­ya in­­di qar­­daş ki­­mi ba­­xır­­dı. O, uç­­du­­ğu göy­­lər­­dən ya­­ra­­la­­nıb­­mış ki­­mi mol­­la­­nın bə­­ra­­bə­­ri­­nə­­cən en­­miş, yan ötüb hə­­lə bir az da aşa­­ğı yum­­ba­­lan­­maq­­day­­dı.

Mol­­lay­­la haq dün­­ya­­nın ara­­sı göy­­lər­­lə mol­­la ara­­sın­­da­­kı mə­­sa­­fə­­dən qı­­sa idi.

Fa­­ni­­lik duy­­ğu­­su aka­­de­­mik­­də ya­­rım­­ca sa­­at­­lı­­ğa par­­la­­yıb sön­­dü. Bu ba­­rə­­də qu­­la­­ğı­­na pı­­çıl­­da­­dı­­ğı ba­­rı bir­­cə nə­­fər­­sə gör­­dü ki, o, dün­­ya­­dan dəm­­də­­mə­­ki şək­­lin­­də köç­­mə­­di. Qorx­du­­ğu şey - dün­­ya­­dan dəm­­də­­mə­­ki şək­­lin­­də köç­­mək­­di. İn­­di ölür­­dü­­sə də, boy­nun­dan san­­ki pud­­luq daş gö­­tü­­rül­­müş­­dü. Öm­­rü­­nün son ya­­rım sa­­a­­tın­­da hey­­van­­dar­­lıq aka­­de­­mi­­ki in­­sa­­na da­­ir bu kəş­­fin­­dən vəc­­də gəl­­miş­­di. İn­­sa­­na da­­ir kəşf nə gö­­zəl olur­­muş! O, "fa­­ni­­lik"dən elm­də gör­­mə­­di­­yi ya­­ra­­dı­­cı­­lıq se­­vin­­ci du­­yur­­du. Hər­­çənd vəcd - ölə­­nə zi­­yan­­dı, öm­­rü bir az da qı­­sal­­dır. On­­suz ölər­­kən do­­ğu­­lan bu se­­vinc axır onun çöh­­rə­­sin­­də pas­­lı tə­­bəs­­süm ha­lın­da çö­­kün­­tü ver­­di.

Haq­­qı, aka­­de­­mi­­kin oğ­­lan­­la­­rı mol­­la Mər­­da­­nı hü­­zür məc­­­li­­si­­nə öz­­lə­­ri la­­yiq bil­­miş­­di. Ka­­sıb adam­­dır - ölü­­dən çı­­xan gə­­lir di­­ri­­nin nə­yini gö­rür; ha­­ra­­sı­­na ça­­ta­caq. Onun ka­­sıb­­lı­­ğı ömür­­lük­­dür, barı qoy bu xe­­yir öz­­gə­­si­­nə çat­­ma­­sın. Bə­­yəm onun oxu­­du­­ğu da Qu­­ran de­­yil­­mi? Üs­tə­lik, bu ki­­şi­­ni in­­­sa­­­niy­­yət cə­­hət­­cə yax­­şı söy­lə­­yir­­di­­lər. Ver­­di­­yi bor­­cu ge­­ri is­­tə­­məz, al­­dı­­ğı­­nı de­­di­­yi vaxt qay­­ta­­rar. Hü­­zür­­lər­­də ov­­cu­­na kim nə bas­­dı - Al­­lah bə­­rə­­kət ver­­sin. Bir­­cə onun qız-gə­­li­­nə pey­­dər­­pey "ba­­cı" de­­mə­­si şüb­­hə­­li gö­­rü­­nür­­dü. Həf­­tə­­ba­­şı da Sa­­bi­­ra­­ba­­da - ye­­tim­­dar qı­­zı­­nın ya­­nı­­na qa­ça­­caq. Ya­­rı ca­­nı onun­­la­­dır. Hə, gə­­rək in­­sa­­nın için­­də ça­­ğır­­dı­­ğı mol­­la­­ya bir ba­­la­­ca eh­­ti­­ram ola. Həm də lo­­tu-bam­­bı­­lı­­sı gə­­lib ai­­lə­­nin adı­­nı ba­­tı­­rar. Ke­­çən il tə­­kə­­saq­­qal bi­­ri yas ye­­rin­­də adam­lar­la "vor-za­­kon" di­­lin­­də da­­nı­­şır­­mış. Nə­­yə la­­zım­­dı bu - qoy rədd ol­­sun.

Mol­­la da­­lın­­ca uşaq qa­­çır­­dı­­lan­­da ar­tıq ki­­şi­­ni öl­­müş bi­­lib­­miş­­lər. Cə­­mi bir də­­fə gö­­zü da­­la qat­­la­­nıb - qa­­ra­­sı ge­­dib, ağı qa­­lan­­da, qa­­dın­­lar­­dan "vax­­sey, get­­di", qış­­qı­rığı qo­pub. Elə hə­­min qış­­qır­­tı­­dan da ki­­şi ölə bil­­mə­­yib, ayı­­lıb. Bəl­­kə də ölən­­lə­­rin ha­­mı­­sı­­nı be­ləcə, yan­­la­­rın­­da bərk­dən qış­­qır­­maq­­la ayılt­maq olar. Mol­­la­­nı tə­­ləs­­di­­rən­­lə­­rin məq­­sə­­di ölü­­nün boş da­­yan­­ma­­ma­­sı idi. O, tum çırt­la­­yır­­mış ki­­mi, gə­­rək ya­­sin su­­rə­­sin­­dən qə­­də-qə­­də kəl­­mə­­lər "eşi­­də". Həm də ya­­sin mu­­ğam­sa­yağı bir şey­­di - xo­­şa­­gə­­lən­­dir. Ölü­­nün boş da­­yan­­ma­­sı­­nı aka­­de­­mi­­kin oğ­­lan­­la­­rı öz­­lə­­ri­­nə təh­­qir bi­­lər­­di. Bu, ölü­­yə mü­­na­­si­­bət­­də ölü­­vay­­lıq olar­­dı.

Düz­­dü, mol­­la bir az ye­­yin, an­­caq həm də ürə­yin­də sa­­kit gə­­lir­­di ki, on­­suz gə­­lib ölü üs­­tü­­nə çı­­xa­­caq. Yox, ya­­dı­­na gəl­­mir, in­­di­­yə­­cən üs­­tün­­də Qu­­ran oxu­­ya­­ca­­ğı bir kə­­si di­­ri gör­­mək is­­tə­­mə­­yib. Mü­­səl­­man­­çı­­lı­­ğa yax­­şı ri­­a­­yət et­­mək is­­tə­­yən qo­­hum-əq­­rə­­ba adə­­tən ça­­lı­­şır can-ci­­yə­­ri ölən sa­­at ba­­şı­­nın üs­­tü­­nü mol­­la-zad kəs­­dir­­sin. San­ki o dün­yaya tər­­sinə gedə bi­lər deyə. Ara­­da­­kı fa­­si­­lə­­yə bur­­da pis ba­­xır­­lar. ...De­yir­din, lam­pa­dır, ya­­ğı qur­­ta­­rıb - aka­­de­­mi­­kin göz­­lə­­ri çə­­tin­­lik­­lə yu­­mu­­lub-açı­­lır­­dı. Mol­­la az qa­­la bir əsr sa­­lam-ka­­lam elə­­di­­yi in­­sa­­nı di­­ri gö­­rən­­də qa­­nı it qa­­nı­­na dön­­dü. Doğ­ru­dan da, öz ara­­mız­­dı, bu ol­­ma­­dı. Onun sə­­nə­­ti elə­­di ki, üs­­tü­­nə gəl­­di­­yi­­ni ölü gör­­mə­­li­­di, di qur­­tar­­dı get­­di. Yox­­sa göz­­lə bu ha­­çaq ölər. Bəl­­kə heç öl­­mə­­di? Tərs­lik­­dən bə­­zən öl­­mür də. On­­da gün­­lər­­lə ya­­nın­­da şön­­gü­­yüb, su­­yu sü­­zü­­lə-sü­­zü­­lə ge­­ri qa­­yı­­dır­­san. Yox, di­­ri onun sə­­nə­­ti­­nə heç cür uy­­ğun gəl­­mir. Di­­ri - hə­kimə, hə­­kim­­li­­yə aid­­di. Bir yan­­­dan da bu "pi­­ya­­da" aka­de­mik ölüm aya­­ğın­­da fa­­ni­­lik söh­­bə­­ti­­ni sa­­lıb - bu­­nu gec­dən-gec fəl­­sə­­fi bir şey bi­­lib. Bu boy­­da eş­­şək ve­­lo­­si­­pe­­di tə­­zə­­dən ix­­ti­­ra edir­­di. İn­­dən be­­lə özü­­nə söz ve­­rir: ölü­­lər­­lə bağ­­lı sə­­nə­­ti­­ni bir daha di­­ri­­lər­­lə kor­­la­­ma­­ya­­caq. On­­suz hər gün gör­­dü­­yü - din­­siz-iman­­sız di­­ri­­lər­­di. İn­­tə­­ha­­sı, ta bur­­da da yox ki. O, di­­ri ya­­nın­­da özü­­nü iy­­nə üs­­tə otur­­muş ki­­mi bi­­lir.  Axı, di­­ri­­yə "sa­­la­­mə­­leyk", bir də "nə var, nə yox"dan sa­­va­­yı nə de­­yə­­sən. Həm də in­san can üs­tün­də da­rıx­dıcı olur. On­­la­­rın sə­­nə mü­­na­­si­­bə­­ti də bo­­ğaz­­dan yu­­xa­­rı­­dır. Məc­­lis­­də-zad­­da di­­li qa­­bar­­dı de­­mək­­dən: bax, mə­­ba­­da onu di­­ri üs­­tə ça­­ğı­­ra­­lar. Har­­da­­san-bur­­da­­san, hə­­ya yox, abır yox - ye­­nə ça­­ğı­­rır­­dı­­lar. Tez də bə­­­ha­­nə ta­­pır­­lar: gu­­ya ney­lə­sin­lər, on­­lar onu ölü gö­tür­­mə­­yə ça­­ğı­­rır, bu gə­­lib di­­ri üs­­tü­­nə çı­­xır. Özün­­dən küs­­sün. Gü­­nah özün­­də­­dir ki, bəx­­ti yox­­dur. Yox, in­­san­­la­­rın ək­­sə­­riy­­yə­­ti ölüy­­lə di­­ri­­ni ayırd et­­mir: ya­­ta­­nı ölü, ölü­­nü ya­­tan bi­­lən­­lər var. Qar­­daş, da­nış­ma, bu dün­­ya eş­­şək­­lə do­­lu­­dur. Zə­manə eş­şək­lər zə­ma­nə­si­dir. Ha­mıya az qala bir-bir de­­yib: can üs­­tə olan kəs mol­­la gö­­rən­­də qor­­xar. Açığı, axi­­rət söh­­bət­­lə­­ri ölən üçün əla­­və ba­­şağ­­rı­­sı­­dır.

- Bə can ve­­rə­­nə oyun ha­­va­­sı çal­­dı­­raq? - hər­­dən mol­­la­­nın bos­­ta­­nı­­na daş atır, qa­­ba­­ğı­­na tərs su­­al­­lar di­­yir­­lə­­dir­­lər.

- İs­­tək­­li­­lə­­rim, yox olub get­­mək­­lik on­suz da qəl­­bə ya­­tan bir iş de­­yil. İl­­lah da ki, tez-tez onun­­la be­­yin­­lə­­ri qa­­za­­san.

- Bay, bu, tə­­zə xə­­bər­­di. Bə­­yəm ölən­­də adam yox olur?

- Bə yox?

- Əl­­bət­­tə, yox. İn­­san özü ölür­­sə də, hə­­ya­­tı da­­vam edir. Bə­yəm ruh ölür?

- Si­­zə ba­­xı­­ram, gül­­mə­­yim tu­­tur.

- Əta­­ğa cəd­­di, bi­­zim mol­­la ma­­te­­ri­­a­­list­dir, - kən­­din ye­­ga­­nə uni­­ver­­si­­tet qur­­ta­­ra­­nı yan­­dan söz atır.

- Əziz­­lə­­rim, ölən­­dən son­­ra­­kı hə­­ya­­tı bu dün­­ya­­nın lo­­tu­­la­­rı uy­­du­­rub.

- Mən­­de­­yən­­di. Bu ki­­şi tər­­tə­­miz ma­­te­­ri­­a­­list­dir.

- A mol­­la, can­­la əl­­bə­­ya­­xa bir ada­­mın ya­­nın­­da imam­­la­­rı­­mı­­zın-za­­dın adı­­nın çə­­kil­­mə­­sin­­dən nə zi­­yan ola bi­­lər?

Mər­­dan bu yer­­də özü­­nü kar­­lı­­ğa vur­­du.

Bəl­­kə aka­­de­­mik öl­­dü­­yü­­nü bil­­mir­­di də, an­­caq ar­­tıq ölə­­cə­­yi ona mol­­la Mər­­da­­nın gə­­li­­şin­­dən əyan ol­­du. Mol­­la heç­­li­k mü­­cəs­­sə­­mə­­si ki­­mi gör­­sə­­nir­­di. M.Na­­ma­­zov özü hə­­mi­­şə boy­­nu­­na alıb ki, ölüm iş­­lə­­rin­­də zır avam­­dır. Əz­­ra­­yı­­lı gör­­sə, ta­­nı­­maz. Uzaq başı, onu qə­­fil qo­­naq sa­­nar. Əz­­ra­­yıl onun gö­­zü­­nə yal­­nız qo­­na­­ğı sev­­mə­­di­­yi­­nə gö­­rə na­­qis gör­­sə­­nə bi­­lər. O in­­di­­yə­­cən ölü­­mü dərk elə­məyə bir­­cə də­­qi­­qə də vaxt ayır­­ma­­yıb. Hü­­zür­­lə­­rə get­­mə­­yib. Ca­­ma­­at da bun­­dan in­­ci­­mə­­yib; çün­­ki yas­­la­­rı­­na get­­mə­­dik­­lə­­ri­­nin toy­­la­­rın­­da son­­ra hər şe­­yin əvə­­zi­­ni çı­­xar­­dı. Aka­­de­­mik adam ağır otu­rub bat­­man gə­lər, am­­ma bu, ma­­ğa­­rın or­­ta­­sın­­da elə­­dən-elə­­yə sü­­zər­­di, be­­lə­­dən-be­­lə­­yə. Qır­­mı­­zı si­­fə­­ti­­lə də de­­yər­­din or­­ta­­da­­kı - tə­­zə cəm­­dək­­dir.

Hə­­yat­­se­­vər­­lər­­də cəm­­dək qa­ba­rıq var.

Hə, Mə­­lik Na­­ma­­zo­­vun­­ku - hey­­van­­dar­­lıq­­dı. İn­di­yə­cən bir hey­­va­­nın tü­­kü­­nə əl çək­­mə­­yib - hey­­van­­la­­rı sev­­məz­­di­­sə də, ya­­lan-doğ­­ru hey­­van­­dar­­lı­­ğı bərk se­­vər­­di. İs­­tə­­yər­­di Azər­­­­bay­­can­­da ət bol ol­­sun. Res­pub­lika bay­raq al­sın. Onun hu­­ma­­niz­­mi ət­­də üzə çı­­xır­­dı. Hu­­ma­­nizm tə­­ləb edər­sə, ət ba­­rə­­sin­­də şü­­ar da de­­yər. İn­­sa­­na ət­­ye­­yən bir hey­­van ki­­mi mə­­həb­­bət­­lə ya­­na­­şar­­dı. Kim də ət ye­­məz, və­­rə­­mə tu­­tu­­lar. Yəni və­­rəm çox olan yer­­də hey­­van­­dar­­lıq hə­­mi­­şə zə­­if­­dir. Hey­­van­­dar­­lı­­ğı sev­­mə­­dik­­lə­­rin­­dən­­di ki, və­­rəm­­li­­lər­­dən zənd-­zəh­­lə­­si ge­­dir­­di. On­­lar elə öl­­sə yax­­şı­­dır. Qo­­duq­ uşağı qo­duq­lar!

Mol­­la Mər­­dan bir də­­fə aka­­de­­mi­­ki hey­­van­­dar­­lıq alim­­lə­­ri ara­­sın­­da gör­­müş­­dü: İla­­hi pər­­vər­­di­­ga­­ra, uşaq­­lıq­­da onun və elə ha­­mı­­nın şal­­laq­­la­­dı­­ğı inə­­yə-za­­da da­­ir, axır nə­­ti­­cə­­si ət və süd olan bir elm­də nə qə­­dər söz olar­­mış! On­­lar "söz"ə "ter­­min" de­­yir. Ame­­ri­­kan­­lar, həm­­çi­­nin skan­­di­­nav­­lar ət-süd is­­teh­­sa­­lı­­na nə qə­­dər bi­­lik sərf edib. Ən çox da - avs­tra­­li­­ya­­lı­­lar. Nağ­­dı, ora­­la­­rın aka­­de­­mik­­lə­­ri Mə­­lik­­dən güc­­lü­­dür. Həm də gü­­man, Avs­tra­­li­­ya­­dan hey­­va­­nat iy­­si gə­­lir. Hər qo­­yun is­­ti­­lər­­də ba­­şı­­nı aşa­­ğı sa­­lıb qaz bu­­ra­­xa-bu­raxa gedə, bu gör ha­­ra vu­­rur. Avs­tra­­li­­ya­­da bu­­lud­­lar qaz­­­dan olur. Mol­­la Mər­­dan Avs­tra­­li­­ya­­da do­­ğul­­ma­­dı­­ğı­­na hə­­mi­­şə se­­vi­­nib: or­­da kar­­bon qa­­zın­­dan bo­­ğu­­la bi­lər­di. On­­dan ol­­sa, kar­­bon qa­­zı­­nı Avs­tra­­li­­ya­­nın qır­­mı­­zım­­tıl-na­­rın­­cı rəm­­zi­­nə çe­­vi­­rər. Düz­­dü, in­­di ora da mü­­a­­sir yer­­di - elə-be­­lə­­də bur­­nu­­nu töv­­lə­­yə sox­­san da, iy eşi­­dil­­mə­­yə­­cək, di gəl, ora­­da­­kı qo­­yun iy­­si ada­­mın ba­­şı­­nı nə­­zə­­ri cə­­hət­­cə çat­­la­­dır. Ye­­ri gə­­lən­­də onun­­la fəxr edən kənd­çi­­lə­­ri bə­­zən aka­­de­­mi­­kə lağ edər, "onun el­­mi sa­­yə­­sin­­də Azər­­bay­­can­­da ka­­bab­­xa­­na­­lar ar­­tıb", de­­yər­­di­­lər. An­­caq bu­­nu elə özü də de­­yir: ət­­dən bol res­­pub­­li­­ka­­lar­­da ka­­bab­­xa­­na çox olar. Nə­­dir ət - bə­­dən üçün va­­cib amin­­tur­­şu­­lar məc­­mu­­su. Amin­­tur­­şu bə­­dən üçün qır­­mı­­zı kər­­pic ye­­rin­­də­­dir.

Mol­­la Mər­­dan So­­vet döv­­rü­­nün ate­­ist ai­­lə­­sin­­dən çıx­­mış­­dı de­­yə, adı nə is­­mi-mü­­ba­­rək pey­­ğəm­­bə­­ri­­mi­­zin, nə də baş­­qa qur­­ba­­nol­­duq­­la­­rı­­mı­­zın adın­­dan­­dı. Düz­­dü, Mər­­dan özü adı­­nı ata­­sı­­nın za­­hir­­də ate­­ist, mol­­la­­lı­­ğı­­nı­­sa onun ba­­tin­­də mö­­min ol­­ma­­sı­­na yo­­zur­­du. İn­­san­­da əsas da - ba­­tin­­di. Za­­hir - boş şey­­dir. Mas­­ka­­dır. Həm də axı adı heç də pis de­­yil, in­­sa­­ni bir xü­­su­­siy­­yə­­tə - mərd­li­­yə aid­­di. Hər­­çənd xey­­li ib­­ti­­da­­i­­dir. Boy­­nu­­na alır, sə­­nə­­ti də­­rin, adı sət­­hi idi. Fa­­ni­­lik­­lə­­rin də hər üzü­­nü gö­­rüb; on­­la­­rın ci­­ki­­nə-bi­­ki­­nə bə­­ləd­­di. Hət­­ta ca­­nı buz bal­­ta­­sı ki­­mi olan in­­san­­lar­­dan da fa­­ni­­lik ni­­da­­la­­rı eşit­­miş­­di. An­­caq ya­­lan­­çı­­ya min lə(apost­­rof)nət! Fa­­ni­­lik­­dən ağız do­­lu­­su da­­nı­­şan bi­­ri­­ni ini­­şil zor­­la­­ma üs­­tün­­də bas­­ma­­dı­­lar­­mı? Fa­­ni­­li­­yi an­­la­­yan za­­hid­­lik yo­­lu­­nu tut­­ma­­lı­­dır, lo­­tu-po­­tu­­luq yox. An­­caq de­­yir­­lər on­­suz bu dün­­ya­­nın lo­­tu­­la­­rı elə be­­hişt­də də hu­­ri-mə­­lək mə­­mə­­si əl­­ləş­­di­­rə­­cək. Fa­­ni­­lik söh­­bə­­ti ço­­xu­­na el için­­də hör­­mət-iz­zət qa­­zan­­maq üçün gə­­rək­­di. Tək bir mol­­la Mər­­dan on­­dan, pe­­şə­­si­­nə uy­­ğun­­du de­­yə, da­­nı­­şar­­dı. Yox­­sa onu di­­lə gə­­tir­­məz də. Ata­­sı üz­­də ate­­ist, alt­da ək­­si­­nəy­­di­­sə, bu, alt­da ate­­ist, üz­­də ək­­si­­nə idi. Din - avam­­lıq­­dan tö­­rə­­nən əf­­sa­­nə­­dir. Qı­­na­­ma­­yan ola, onu tir­­yək də yox, Mark­sdan irə­­li ge­­dib, he­­ro­­in ad­­lan­­dı­­rar­­dı. Dörd-beş də ar­­vad al­­mış­­dı. On­­da nə gü­­nah - ar­­vad­­la­­rı qal­­mır, ta­­un tu­­tur­­muş ki­­mi tez yas­­tı­­la­­nır­­dı­­lar. Öl­­mə­­səy­­di­­lər, de­­yir­­di, bir kə­­sə gö­­zü­­nün ucuy­­la bax­­maz­­dı da. Əs­­lin­­də onun da­­im yek-bir­­cə ar­­va­­dı olub. Nə­dən­sə, ar­­vad­­la­­rın ha­­mı­­sın­­da uşaq kön­­də­­lən gə­­lir, kən­­dis­­­tan ye­­ri­­dir, elə uşaq üs­­tün­­də­­cə ölür­­dü­­lər də. "Yə­­qin mol­­­la­­mız kön­­də­­lə­­ni­­nə qu­­caq­­la­­yır, ona görə də ya­­zıq­­la­­rın ba­­şı­­na bu oyun gə­­lir", - ca­­ma­­at onun ba­­rə­­sin­­də at­­ma­­ca­­la­­rı xoş­­­la­­yır. Hə, şə­­ri­­ət on­­dan, seç­­di­­yi pe­­şə­­yə uy­­ğun, fa­­ni­­li­­yi tu­­tu­­qu­­şu ki­­mi mü­­tə­­ma­­di di­­lə gə­­tir­­mə­­yi tə­­ləb edir. Mol­­la­­lı­­ğı on­­dan hə­­mi­­şə bu cür əc­­laf xü­­su­­siy­­yət­­lər is­­tə­­yib. Gə­­rək vaxt-bi­­vaxt ca­­ma­­a­­tın bey­­ni­­ni eşib ora hə­­tə­­rən-pə­­tə­­rən şey­­lər dol­­du­­ra­­san. Əl­­bət­­tə, bir az əmin­­di ki, fa­­ni­­lik söh­­bət­­lə­­riy­­lə ya­­lan-doğ­­ru in­­san­­la­­ra ədəb-ər­­kan da əta edir. Şə­­ri­­ət onun is­­tər-is­­tə­­məz düş­­dü­­yü ədəb-ər­­kan yo­­lu idi.

Aka­­de­­mik Mə­­lik Na­­ma­­zov elə­­cə öl­­mə­­li yaş­­da öl­­dü: nə tez, nə gec. Fa­­ni­­li­­yi tez an­­la­­ma­­dı­­sa da, gec də an­­la­­ma­­dı: elə bu dün­­ya­­da­­ca. Ya­­rım sa­­at heç də az de­­yil. Əf­­sus, fa­­mi­­li­­ya­­sı "Na­­ma­­zov" olan kə­­sin al­­nı mö­­hür gör­­mə­­di. Mək­­kə-Mə­­di­­nə­­yə ge­­dib-gə­­lən dost-ta­­nı­­şı ona nə qə­­dər mö­­hür-ca­­na­­maz, cür­­bə­­cür təs­­beh­­lər ba­­ğış­­la­­mış­­dı­­sa, o, cüm­­lə­­si­­ni san­­dı­­ğın kün­­cü­­nə tul­­la­­mış­­dı. Hər də­­fə san­­dı­­ğın ye­­ri də­­yiş­­di­­ri­­lən­­də, içə­­ri­­dən mə­­şum səs­­lər gə­­lər­­di. Onun üçün hə­­dis folk­lor nü­­mu­­nə­­si, Qu­­ran baş qat­­maq va­­si­­tə­­si idi. Bu söz­­lə­­ri üs­­tün­­də Qu­­ran onu qu­­rut­­mur­­du da. "Al­­lah" - ca­­nı ağ­­rı­­yan­­da di­­li­­nə tə­­sa­­dü­­fən gə­­lən boş bir söz­­dü. Amin­­tur­­şu­­la­­ra da­­ir on­­lar­­ca mə­­qa­­lə yaz­­mış bir ali­­mi-bi­­ə­­mə­­lin Al­­lah ya­­dı­­na düş­­məz­­mo­­la? Bə o cür mü­­rək­­kəb qu­­ru­­luş­­lu şe­­yin bir ya­­ra­­da­­nı-za­­dı ol­­maz­­mo­­la? Aka­­de­­mik mol­­la Mər­­da­­na sirr gəl­­di­­yi beş-üç fa­­ni­­lik kəl­­mə­­sin­­dən dər­­hal son­­ra ca­­nı­­nı tap­­şır­­dı. On­­da fa­­ni­­li­­yin bir növ ikin­­ci döv­­rə­­si işə düş­­dü. Vay-şi­­vən, qış­­qı­rıq-ba­­ğır­­tı, hət­­ta bə­­yir­­ti­­lər alə­­mi ba­­şı­­na al­­dı. Adı Aka­­de­­mi­­ya ilə bağ­­lı bu ai­­lə­­də mə­­də­­niy­­yət ad­­lı şey yox­­muş. Bu ai­­lə­­də də elə ən mə­­də­­niy­­yət­­siz ai­­lə­­lər­­də­­ki ki­­mi bo­­ğaz yır­­tır­­dı­­lar. Bə­­yəm ağ­­la­­maq­­dı - ba­­ğır­­maq? Axı, ba­­ğır­­maq­­lıq­­la nə­­yi sü­­but edir­­di­­lər? Sev­­gi­­ni­­mi? Baho, bi­­ri­­nin ürə­­yi get­­di. Am­ma ina­­nan da­­şa dön­­sün. Bax, be­­lə şe­­yi xoş­­la­­mır da-a. Onu bu xa­­ra­­ba­­ya gə­­ti­­rir­­di­­lər, bir az gec gə­­ti­­rəy­­di­­lər. Dün­­ya da­­ğıl­­maz­­dı ki. Oğ­­raş­­lar­­da hər şey bas­­məm­­mə­­di­­di. Eh, bəl­­kə mol­­la­­lı­­ğı at­­dı da. Bu­­du, ağ­­saq­­qal adam - zə­­nən­­lər ara­­sın­­da gi­­rinc-gi­rif­tar qa­­lıb. Özü də çox mü­­şa­­hi­­də elə­­yib: yas­­da ən bərk qış­­qı­­ran - göy­­çək ar­­vad­­lar­­dı. Nə­dən­sə, göy­­çək­lər özü­­nə gü­­və­­nən olur. On­­la­­rın ki­­şi­­lə­­rə bə­­ləd­­li­­yi hə­mişə yax­­şı­­dır. Üs­­tə­­lik, göy­­çək­­lər ki­­şi­­lə­­rə çox da hör­­mət gös­­tər­­mir. Ki­­şi­­lə­­ri yal­­nız ki­­fir qa­­dın­­lar ide­­al­­laş­­dı­­rır. Hə, tə­­zə­­cə aç­­dı­­ğı otuz-cüz­­vü Qu­­ran ya­­rım­­çıq qal­­dı. Yox, be­­lə yer­­də Qu­­ran oxun­­maz. Bu­­ra ko­­me­­di­­ya te­­at­­rı­­dır, yas yeri de­­yil. "Keç­­miş aka­­de­­mik"i ota­­ğın or­­ta­­sı­­na çə­­kə-çə­­kə üzü qib­­lə­­yə çe­­vir­­di­­lər. Bu hay-hə­­şir­­də kim­­sə hə­­kim ça­­ğı­­rıb­­mış. Bu­­dur, hə­­kim per­­so­­na­­jı ota­­ğa da­­xil olur. O, əziz­­lə­­yir­­miş ki­­mi me­­yi­­din ora-bu­­ra­­sı­­na əl gəz­­di­­rir. Axır­­da bar­­maq­­la­­rı­­nı onun göz­­lə­­ri­­nə di­­rə­­yir - san­­ki on­ları deş­­mək is­­tə­­yir­­di.  Muş­­tu­­lu­­ğun borc ol­­sun, ha­­mı­­nın çox­­dan bil­­di­­yi­­ni bu da təs­­diq­­lə­­di - "ölüb". Bu­­nun ar­­dın­­ca - bir "Al­­lah rəh­­mət elə­­sin". Əl­­bət­­tə, "sə­­nin də ölən­­lə­­ri­­nə rəh­­mət" və xoş get­­din. Son­­ra küt­­lə­­vi səh­­nə hə­­rə­­kə­­tə gə­­lir, aka­­de­­mi­­ki məs­­ci­­də ilk və son dəfə - "ha­­mam­­lat­ma­­ğa" apa­­rır­­lar. Pak­­­lan­­ma­­ğa.

Mə­­lik Na­­ma­­zo­­vun aka­­de­­mik adı­­na la­­yiq abır­­lı məc­­lis­­lə­­ri sa­­bah­­dan baş­­la­­dı. Ge­­cəy­­kən otaq­­la­­ra xa­­lı-xal­­ça dö­­şən­­­miş­­di; "qır­­xo­­taq" ima­­rət­­də boş yer yal­­nız ta­­van­­lar­­dı. Bur­­da özü­­nü is­­tər-is­­tə­­məz tən­­tə­­nə­­li şə­­ra­­it­­də hiss edir­­sən. Ar­­mu­­du stə­­kan­­la­­rın saf cin­­gil­­ti­­sin­­də şa­­ha­­nə­­lik var­­dı. Rəh­­­mət­­lik ya­­şa­­dıq­­ca al­­tı­­na yı­­ğır­­mış. O, "mil­lət"-"xalq" de­­dik­­cə, onun bir alim ba­­la­­sı ola­raq da, özü­­nü unut­­mur­­muş. Bəl­­kə heç Azər­­bay­­can xal­­ça­­çı­­lıq mu­­ze­­yin­­də bir be­­lə çeş­nili xalı-xal­ça yox­­du. Oğ­­lan­­la­­rı - qa­­ra kost­yum­­lar­­da. Baş­­la­­rı da kər­­pi­­ci - san­­ki can­gü­dən­di­lər. Elə bil sehr­li lə­­lək yan­­dır­­mış­­dı­­lar - aka­­de­­mi­­kin yaş­­da bö­­yük, boy­­da ki­­çik və boy­­da bö­­yük, yaş­­da ki­­çik iki qar­­da­­şı da qə­­fil­­dən pey­­da ol­­muş­­du. Bö­­yük ki­­çi­­yin ya­­nın­­da uşa­­ğa bən­­zə­­yir­­di. Bi­­ri Daş­­kənd­də olur, bi­­ri elə be­­şad­­dım­­lıq­­daca - Ba­­kı­­nın Bi­­nə­­sin­­də. Ba­­kı­­da­­kı­­nın qu­­laq­­la­­rı təy­­ya­­rə mey­­da­­nı ya­­xın­­lı­­ğın­­da ya­­man­­ca ağır­­laş­­mış­­dı. Onun­­la da­­nı­­şan iri bir cön­­gə ye­­mə­­li - yal­­nız qış­­qır­­ma­­lı idi. Daş­­kənd­də­­kisə, nə­­dən­­sə, get-ge­­də öz­­bə­­yə ox­­şa­­yır. Bu il öz­­bək­­li­­yi bil­dir­kin­­dən çox­. Qu­­ra­­ni-Kə­­rim ara­­sın­­da­­kı fa­­si­­lə­­lər­­də də, für­­sət dü­­şən ki­­mi İs­­veç-Nor­­ve­­çə ərə ver­­di­­yi iki qı­­zı­­nın ya­­şa­­yı­­şın­­dan da­­nı­­şır­­dı. Əşi, əsl in­­san hə­­ya­­tı ora­­lar­­da­­dır. MDB yer de­­yil ki. Xü­­su­­sən cə­­nub res­­pub­­li­­ka­­la­­rı­. On­la­rın qu­­ruca adı var. İs­­veç-Nor­­veç­­də heç kəs xəs­­tə­­lən­­mir, xəs­tə­lə­nəni də öl­­mə­­yə qoy­­mur­­lar. Hər­­çənd bi­l­mək is­tər­di: axı, gec-tez or­­da da ölən­­­lər olur; bə on­lar ne­­cə ölür? Qa­­tar al­­tın­­da qa­­lır, yox­­sa av­­to­­mo­­bil qə­­za­­sı­­na dü­­şür­­lər? "Binə" qar­­daş ye­­ri düş­­dü-düş­­mə­­di id­­ma­­nın ca­­na xey­­rin­­dən söh­­bət açır­­dı. Guya id­­man pi­­yi əri­­dir. Gim­­nas­­ti­­ka gö­­bə­­yin düş­­mə­­ni­­dir. Pi­­yin əsas düş­­mə­­ni - vo­­ley­­bol­­dur. Atı­­lıb-dü­­şən­­dəsə əri­­mə işi lap yax­­şı ge­­dir. Gü­­nor­­ta­­ya ya­­xın da qıl­­ça­­la­­rı­­nı ota­­ğın tən or­­ta­­sı­­na­­can uza­­dıb bu­­nun ca­­na fay­­da­­sı­­nı xır­­da­­la­­dı. Qıç uza­­dı­­lan­­da da­­mar­­lar düz qa­­lır. "Me­­yit­­lər­­də­­ki ki­­mi", - aşa­­ğı baş­­dan uni­­ver­­si­­tet mə­­zu­­nu söz atır. Son­­ra qar­­daş mol­­la­­ya qı­­zıl­­dan qiy­­mət­­li bir məs­­lə­­hət ver­­di: no­­ol­­sun oxu­­du­­ğun Qu­­ran­­dı, ümu­­miy­­yət­­cə, onu çox oxu­­ma. Oxu­­maq gö­­zün evi­­ni yı­­xır.

Ca­­ma­­at mat qal­­mış­­dı. İraq-iraq, elə bil məc­­li­­sə bir cüt eş­­şək gir­­miş­­di.

Bu­­dur, ha­­mı yer­­də diz-di­­zə - ye­­nə mol­­la Mər­­da­­nı din­­lə­­yir. Pa­­yız­­dı. Ha­­va çöl­­də də so­­yuq, hə­­lə­­lik ev­­də də. Odur ki, bir-bi­­ri­­nə to­­xu­­nan diz­­lər­­dən xoş is­­ti­­lik du­­yu­­lur­du. Tək­­cə bu­­ra­­lı qar­­daş du­­rub stul­­da otur­­muş­­du. De­­yir, elə bu cür də ayaq­­lar­­da qan yax­­şı iş­­lə­­yir: ar­­te­­ri­­ya­­lar­­la - aşa­­ğı, ve­­na­­lar­­la - yu­­xa­­rı. Ayaq heç də yığ­­ma bı­­çaq de­yil, onun­ku - onu qat­­la­­ma­­maq­­dı. O öz­­lü­­yün­­də yer­­də otu­­ran­­la­­rı, yer­­də­­ki­­lər də onu eş­­şək sa­­nır. Onun fik­­rin­­cə, avam­­lıq­­dı­­sa eş­­şək­­lik, ca­­ma­­a­­tın fik­­rin­­cə - qa­­na­­caq­­sız­­lıq­­dı. Hə­­rə­­də bir cür eş­­şək­­lik olur və hər kəs eş­­şək­­li­­yi bir cür ba­­şa dü­­şür. Bu məc­­li­­sə də san­­ki ha­­mı bir-bi­­ri­­nin eş­­şək say­­ma­­ğa gəl­­miş­­di. Ara­­da bu dün­­ya­­nın fa­­ni­­li­­yi ba­­rə­­sin­­də dü­­şü­­nən də ol­­ma­­mış ol­­maz­­dı. An­caq onun kim­­li­­yi­­ni gəl tap. Bi­­ri ba­­şı­­nı di­kinə tut­­du­­ğu di­­zi üs­­tə qo­­yub şi­­rin yat­­mış­­dı. Dib­­də eşə­­lə­­nən bir baş­­qa­­sı da xəl­­və­­tə sa­­lıb di­­zi­­ni onun ki­­mi elə­­mək­­də, de­­yə­­sən, yat­­maq niy­­yə­­tin­­dəy­­di. Əcəb məc­­lis­­lər­­də yor­­ğan-dö­­şə­­yi dəb sa­­la­­lar. Bi­­rin­­ci ya­­tan çək­­di­­yi xor­­na­­dan həm özü oyan­­dı - oya­­nan ki­­mi göz­­lə­­ri­­ni sa­­ğa-so­­la hər­­lət­­di, zən­­lə-qı­­naq­­la ona ba­­xan­­la­­rın üzü­­nə o da eləcə zən­­lə, an­­caq qı­­naq­­sız ba­­xıb gü­­­lüm­­sün­­dü, həm də yu­­xu­­la­­yan­­la­­rın yu­­xu­­su­­nu qa­­çırt­dı. Sək­kiz-doq­­quz bar­­ma­­ğıy­­la saç­­la­­rı­­nı da­­raq­­la­­yan kim, əs­­nə­­mə­­yi­­ni giz­­lət­­mək üçün əli­­ni ağ­­zı­­na tu­­tan kim: elə bil də­­mir yo­­lu vağ­­za­­lın­­da sə­­hər açıl­­mış­­dı. İla­­hi, pər­­vər­­di­­ga­­ra, be­­lə də Qu­­ran məc­­li­­si olar? Bu hə­­rə­­kət­­lə­­ri­­nə gö­­rə Qu­­ra­­ni-Kə­­rim­­dən çə­­kin­­mir­­lər­­sə, ba­­rı xa­­lı-xal­­ça­­dan utan­­sın­­lar. Sə­­nət əsə­­ri ya­­nın­­da eş­­şək­­lik ya­­ra­­maz, axı. Dam boy­­da qa­­ra­­gül pa­­paq qoy­­maq­­la de­­yil ki. Ək­­si­­nə, bu boy­­da pa­­paq qoy­­ma­­ğın özü ax­­maq­­lıq­­dır. Ax­­maq­­lıq da yox, sar­saq­lıq. Sar­saq­lıq da yox, zır­ra­ma­lıq. An­­caq in­­saf di­­nin ya­­rı­­sı­­dır, hələ ki­­şi­­li­­yin-za­dın sü­­bu­­tu­­na ki­­fa­­yət elə­­mir­­di­­sə də, bu yer­­də pa­­pa­­ğı is­­ti-so­­yuq­­lu­­ğa gö­­rə qoy­­mur­­du­­lar.

Bis­­mil­­lah, bu nə iş­­di - ya­­si­­nin şi­­rin ye­­rin­­də ta­­but qo­­yu­­lan otaq­­dan mər­­hu­­mun sə­­si gəl­­di. Mol­­la Mər­­dan dik­­si­­nən-üşə­­nən ki­­mi ol­­du. Bu ya yu­­xu­­dur, ya da ki­­şi hə­­qi­­qə­­tən di­­ril­­miş­­di. Əgər elə­­di­r­sə, hə­­kim bat­­dı. Də­­ri­­si­­ni so­­ya­­caq­­lar. Vax­­sey, ki­­şi­­ni di­­ri-di­­ri bas­­dı­­ra­­caq­­mış­­lar. Bis­­mil­­lah-ir­­rəh­­ma­­nir-rə­­him, bu fa­­ni dün­­ya­­da hər şey ola bi­­lər. Ağ­­zın­­da "fa­­ni" de­­yir­­sən. Mər­­dan aka­­de­­mi­­kin tək-tək cüm­­lə­­si­­ni öz qu­­laq­­la­­rıy­­la açıq­­ca­­na eşit­­di: "Bir-bi­­ri­­ni­­zin ma­­lı­­na göz dik­­mə­­yin; və­­siy­­yət­­na­­məm üz­­rə hə­­rə­­kət edin. Bax, Mər­­də­­kan­­da­­kı bağ şi­­kəst qı­­za ça­tır. Mo­­noq­­ra­­fi­­ya­­mın rə­­yi­­ni hök­­mən Len­­ba­­xa yaz­­dı­­rın". De­­mə­­miş­­kən, bun­­lar ata­­la­­rı­­nın sə­­si­­ni len­­tə ya­­zıb, in­­di də maq­­ni­­to­­fo­­nu ta­­bu­­tun baş səm­­tin­­də oxu­­dur­­du­­lar. İraq ol­­sun, de­­yir­­din bəs, me­­yit özü da­­nı­­şır. Bu, və­siy­yətə, və­­siy­­yə­­tə də yox, yax­­şı bir mü­­sa­­hi­­bə­­yə ox­­şa­­yır­­dı. Son­­ra­­dan eşi­­də­­si ki, gu­­ya bü­­tün bun­­lar ata­­la­­rı­­nı bir da­­ha can­­lı tə­­səv­­vür et­­mək is­­tə­­yin­­dən­­miş. Ya­­lan­­çı­­nın ata­­sı­­na lə(apost­rof)nət! Bə sə­­si mal-mül­­kün çox­­dan­­kı dığ-dı­­ğı məh­­kə­­mə­­yə çıx­­ma­­sın de­­yə yaz­­ma­­yıb­­lar? Bu səs məh­­kə­­mə­­lik­­di - hü­­qu­­qi sə­­nəd idi. Hər hal­­da, ata sə­­si xa­­ti­­rə üçün ya­­zıl­­ma­­mış­­dı. Na­­ma­­zov Mə­­lik dün­­ya­­nın ölən­­dən son­­ra­­kı iş­­lə­­rin­­dən də əl çək­­mir­­di. Aka­­de­­mik Len­­ba­­xın rə­­yi di­­gər­­lə­­rin­­kin­­dən üs­­tün ol­­ma­­lı idi. Ölən­­dən son­­ra bu ki­­şi­­ni əla­­və şöh­­rət göz­­lə­­yir­­di.

Bir­­dən mol­­la Qu­­ra­­nı şap­­pıl­­tıy­­la ör­­tüb qar­­şı­­sın­­da­­kı qa­­ra cild­li dua-na­maz, növ­­hə-mər­­si­­yə ki­­tab­­la­­rı­­nın üs­­tü­­nə qoy­­du. Çöl otaq­­dan sə­­si gə­­lən in­­sa­­na iç otaq­­da ya­­sin oxun­­ma­­sı yer­­siz­­di. Şə­­ri­­ət­­də be­­lə şey dü­­rüst de­­yil - Al­­la­­ha asi­­lik­­dir.

- Ca­­ma­­at, hə­­lə­­lik və­­siy­­yə­­tə qu­­laq asaq! Mər­­hum da­­nı­­şır. Qu­­ran qaç­­mır ki.

Onun sə­­sin­­də in­­cik­­lik du­­yu­­lur­­du. Ya­­tan­­la­­rın yu­­xu­­su ta­­mam qaç­­mış­­dı. Hü­­zü­­rə gə­­lə­­si va­­cib şəxs­lər də gə­­lib çıx­­mır­­dı ki, ki­­şi­­ni apa­­rıb bas­­dır­­sın­­lar - or­­ta­­lıq­­da mə­­ət­­təl­­di. Bu­­lud­­lar ye­­lin ki­­mi dol­­muş­­du; ya­­ğış yağ­­sa, dü­­nən­­dən qu­­ca­­ğı­­nı gen aç­­mış qəb­­ri gö­­lə dön­­də­­rə­­cək­­di. Şü­­kür İla­­hi­­nin kə­­ra­­mə­­ti­­nə, mil­­lə­­ti ar­­tıq üçün­­cü kə­­rə­­si oxu­­du­­lan len­­tin dör­­dün­­cü­­sün­­dən sax­­la­­dı. Fil­hə­qiqə, dör­­dün­­cü - ağ olar­­dı. Həm də ye­­mə­­yin vax­­tı çat­­mış­­dı. Əl­­bət­­tə, me­­yit hə­­lə nə qə­­dər or­ta­lıq­da­­dı - bu, eh­san yox, "ye­­mək" sa­­yı­­la­­caq­­dı. An­­caq on­­suz ki­­şi­­nin oğ­­lan­­la­­rı eh­­sa­­na da "ye­­mək" de­­yir­­di­­lər. On­­lar "ye­­məy"in "eh­­san" adıy­­la mə­­də­­ni­­ləş­­di­­ril­­mə­­si­nin əley­­hi­­nəy­­di­­lər. Yə­­qin siq­­nal ve­­ril­­miş­­di - göy­­dən ley­­san tö­­kür­­müş ki­­mi süf­­rə bir göz qır­­pı­­mın­­da naz-ne­­mət­­lə dol­­du. Bir ko­­po­­yoğ­­lu Mər­­dan­­dan so­­ruş­­ma­­dı da ki, arıq eş­­şə­­yim, har­­da ölüb­sən. Ye­mək-iç­məyə baş­­la­­yaq-baş­­la­­ma­­yaq? "Eh­­san" vəq­­ti ça­­tıb­­mo­­la? So­­ruş­­ma­­dı­­lar, ney­nək, ey­­bi yox, can­­la­­rı sağ ol­­sun. On­­da gör­­dün ye­­mək, ta nə de­­mək. Otu­­ran­­lar ac­­lıq­­dan çı­­xıb­­mış ki­­mi süf­­rə­­yə da­­raş­­dı­­lar. Hor­­tul­­tu­­lar, fın­xır­tı, fır­­çıl­­tı və mar­­çıl­­tı­­lar əs­­na­­sın­­da çü­­rük diş­­lər ara­­sın­­dan məc­­li­­sin or­­ta­­la­rı­­na bə­­zən yağ­­lı su­­lar cız­­qı­­rı­lır­­dı. Ki­­şi bas­­dı­­rıl­­ma­­ğa ge­­ci­­kir­­di. Göz­lə­ni­lən qoz­­dəs­­tə də gə­­lib çıx­­ma­­dı. Əşi, gəl­­səy­­di in­­di­­yə gəl­­miş­­di. Ya­­al­­lah, ha­­mı bir nə­­fər ki­­mi du­­rub, da­­im get­­di­­yi Mosk­va­­ya ötü­­rür­­müş ki­­mi, onu "son mən­­zil"ə yo­­la sal­­dı. "Son mən­­zil" de­­yi­­lən yer pi­­ya­­da­­lıq ol­­sa da, bur­­dan xey­­laq ara­­lı idi, an­­caq elə bu­­nun üçün tən­­tə­­nə də ki­­fa­­yət qə­­dər­­di. Ge­­dən­­lə­­rin da­­lı­­sın­­ca bir it düş­­müş­­dü; bu­­nu heç kəs heç nə­­yə yo­­za bil­­mə­­di.

Qa­­yı­­dan­­da, aka­­de­­mi­­kin "Daş­­kənd" qar­­da­­şı qə­­bi­­ris­­tan­­lıq­­da­­kı ya­­şıl­­lı­­ğın şə­­ni­­nə tə­­rif­­lər söy­­

Digər xəbərlər

Rafiq Tağının cinayət işi dayandırıldı

"ÖLÜ ƏDƏBİYYATIN ƏLAMƏTLƏRİ" Tehran Əlişanoğluna

Azərbaycan Türklərində Esxataloji Duyum

"Xalq jurnalistikası" layihəsi, "Azadlıq" qəzeti, hazırladı Ramin Deko.

Gözəllik və əxlaq mövzusunda yazıb unutduqlarımın davamı

Şərhlər